GEWRICHTSONTSTEKING GROTE TEEN

(ARTRITIS URICA / JICHTARTRITIS)

Heb je plotseling een heftige ontsteking in het gewricht van de grote teen of de wreef van de voet? Dat kan wijzen op jicht. Jicht is een reumatische aandoening.

Bij acute jicht ervaar je klachten zoals:

  • Een plotselinge aanval van pijn in het gewricht van de grote teen of de wreef van de voet. De klachten ontstaan binnen een paar uur of een dag. Het gewricht kan zo pijnlijk zijn dat zelfs het gewicht van een beddenlaken al te veel is;
  • Het gewricht wordt dikker, voelt warm aan en het is minder goed te bewegen. Bijna altijd is de huid rondom het gewricht felrood en strakgespannen.
  • De jichtaanvallen kunnen terugkomen en zich tot chronische jicht ontwikkelen. De aanvallen kunnen dan langer gaan duren en zich uitbreiden naar andere gewrichten.
  • Na verloop van tijd kan onder de huid in de buurt van het aangedane gewricht een jichtknobbel (tophi) ontstaan. Deze verdikking is niet pijnlijk. Als de huid stukgaat, komt er een dikke, krijtachtige substantie uit de verdikking.

Jicht komt vooral voor bij mannen. Mannen krijgen een eerste jichtaanval meestal tussen het 40e en 50e jaar, vrouwen meestal na de overgang.

De medische term is artritis urica.

Bij chronische jicht ontstaan de klachten geleidelijk, zonder voorafgaande aanvallen van acute jicht. De gewrichten zijn niet rood, maar wel dik, pijnlijk en stijf. En er ontstaan jichtknobbels. 

Pseudojicht is een gewrichtsontsteking die lijkt op jicht. Maar de oorzaak is anders. Pseudojicht zit meestal in de knie-, pols- of andere grote gewrichten van armen en benen.

Vliegende jicht is een vorm van chronische jicht waarbij de jichtaanvallen afwisselend in allerlei verschillende gewrichten voorkomen. De jicht “vliegt” als het ware van het ene gewricht naar het andere. Dat komt doordat de urinezuren afwisselend in de verschillende gewrichten neerslaan.

Uitleg

Bij een normale stofwisseling komt een stof vrij, purine. Je lichaam zet purine om in urinezuur. Dat urinezuur komt in je bloed terecht en wordt vervolgens via de nieren en darmen uit je lichaam verwijderd. Bij jicht is het lichaam niet in staat om overmatig urinezuur af te voeren. Als het urinezuurgehalte te hoog is, ontstaan er urinezuurkristallen. Deze urinezuurkristallen kunnen  in gewrichten en andere weefsels neerslaan en vervolgens heftige ontstekingsreacties veroorzaken. Dat noemen we een jichtaanval. De eerste aanval is vaak in het gewricht van de grote teen of wreef van de voet. Jicht in het gewricht van de grote teen wordt ook wel het pootje of podagra genoemd. Andere voorkeursplaatsen voor jicht zijn de gewrichten van voorvoet, enkel, knie, pols en vingers.

Oorzaken

Jicht heeft voor een deel te maken met erfelijke aanleg. Maar ook andere factoren spelen mee, zoals leefstijl.

Je hoort weleens dat jicht een welvaartsziekte zou zijn. Dat klopt niet. Overmatig eten en veel alcohol drinken kunnen een jichtaanval uitlokken, maar ze zijn niet de eigenlijke oorzaak. De oorzaak is te vinden in de stofwisseling. Die verloopt bij mensen met aanleg voor jicht niet goed.

Onderzoek

Om vast te stellen of de ontstekingen door jicht komen, zuigt de arts met een naald wat vocht uit een ontstoken gewricht. Ook wordt er bloedonderzoek gedaan.

Heb je last van jichtaanvallen in je teengewricht? Of in de wreef van je voet? Maak dan een afspraak met het Expertisecentrum Voet & Beweging. Hiervoor heb je geen verwijzing van je huisarts nodig.

In ons centrum heb je een afspraak met een van onze specialisten. Het doel van de afspraak is de oorzaak van de klacht te vinden en een gericht behandelplan te kunnen maken.

Soms kan de specialist tijdens de afspraak direct achterhalen wat de oorzaak van de klacht is. In andere gevallen is aanvullend onderzoek nodig om te bepalen waar je precies last van hebt. Veel van dat aanvullend onderzoek kunnen we binnen ons centrum aanbieden, zoals echografie en een uitgebreide loop-/beweeganalyse met behulp van high speed camera’s. Je hoeft daarvoor dus niet worden doorverwezen naar weer een andere zorgverlener. Voor vormen van onderzoek die wij niet in ons centrum bieden, kan de specialist een doorverwijzing naar het ziekenhuis adviseren.

Behandeling

Heb je last van voetklachten door jicht? Dan zijn er de volgende behandelingen mogelijk:

  • Tijdens de acute aanval: het aangetaste gewricht niet belasten;
  • In beweging blijven. Zwemmen, fietsen of wandelen zijn goede manieren om in beweging te blijven en de conditie op peil te houden. Bij deze sporten worden de aangetaste gewrichten minder belast;
  • Schoenaanpassingen;

Verloop

Een jichtaanval kan 1 tot 3 weken duren. Daarna herstel je weer. Bij twee op de drie mensen blijft het niet bij één jichtaanval, maar is die eerste aanval een voorbode van chronische jicht.

Bij veel mensen die aan chronische jicht lijden, gaan de nieren na verloop van tijd minder goed functioneren. Ook kunnen ze last krijgen van nierstenen. 

Leefregels

Bepaalde voeding en dranken lijken het risico op een jichtaanval te vergroten. Vraag je huisarts of diëtist naar meer informatie hierover.